De Condition Gap ontstaat wanneer dragende condities aantoonbaar veranderen, terwijl die ontwikkeling nog geen gelijkwaardige structurele positie heeft in bestuur, toezicht en verantwoording.
Dat is de Condition Gap.
Het gaat bijvoorbeeld om ontwikkelingen in klimaat, water, bodem, gezondheid, leefomgeving, sociale samenhang en cultuur. Zulke condities kunnen al langdurig verslechteren terwijl de formele bestuurlijke informatie nog geen aanleiding geeft om koers, prioriteiten of verantwoordelijkheden aan te passen.
De kern is daarom niet alleen dat bepaalde condities onvoldoende worden gemeten of geregistreerd. De kern is dat hun ontwikkeling onvoldoende institutioneel gewicht krijgt zolang zij geen vaste plaats heeft in de bestuurlijke cyclus.
De klassieke balans blijft daarbij noodzakelijk. De Condition Gap benoemt wat buiten haar functie valt: de afstand tussen feitelijke conditieontwikkeling en de positie die deze ontwikkeling krijgt in besluitvorming, toezicht en verantwoording.
Een conditie kan bekend zijn zonder bestuurlijk bepalend te worden. Rapporten, indicatoren en signalen zijn pas voldoende wanneer zij doorwerken in de vragen die bestuurders stellen, de afwegingen die zij maken en de verantwoording die daarop volgt.
Daarmee verschuift de aandacht van schadeherstel achteraf naar conditiebescherming vooraf. Van ex post naar ex ante.
Ervaringsrecht onderzoekt hoe recht en bestuur condities eerder kunnen waarnemen, wegen en beschermen, voordat aantasting zich heeft vertaald in juridisch conflict, maatschappelijke ontwrichting of financiële schade.
Conditiebalans geeft het bestuurlijke kader waarin dragende condities een volwaardige plaats krijgen naast financiële continuïteit. De Conditionsheet is het stuurinstrument dat die condities periodiek in bestuur, toezicht en verantwoording brengt.
De centrale vraag luidt: hoe ontwikkelen zich de dragende condities waarop de maatschappelijke opdracht en de continuïteit van deze organisatie berusten?